ăm rắp làm theo, em còn muốn thế nào?”
“Đừng nói lời vô ích!”
“Tiểu Tranh, vì em đã quá chú trọng nguyên tắc cũng như luật lệ nên mới không biết cách xoay sở” Từ Văn Diệu nói đầy ôn hòa. “Anh có thể hiểu được những ý tưởng cơ bản của em. Theo nghĩa rộng mà nói, sống trong thời kỳ chủ nghĩa tự do, mỗi cá nhân phải tự mình phấn đấu, em cảm thấy như thế mới công bằng. Nếu tất cả mọi người đều làm được như thế thì xã hội này sẽ công bằng và trật tự hơn. Nếu xã hội này không có được những điều như thế, thế thì chính bản thân em cũng không lấy làm hổ thẹn với lòng mình. Ý em là như thế, phải không?”
“Cứ cho là vậy đi!”
“Điều em muốn đến cả quốc gia phương Tây còn không thực hiện được nói chi đến đất nước mình. Chuyện to lớn khác anh không nói, chỉ riêng việc bản thân anh từng trải qua cũng đủ kiểm nghiệm điều đó rồi. Khi anh còn ở Mỹ, trong trường đại học có rất nhiều sinh viên làm trong hội đoàn chính trị, một vài người là xuất phát từ ý định đơn thuần, còn đa số đều có lý do thực tế. Trường anh theo học tốt hơn những trường trực thuộc nhà nước, theo anh thấy cũng không có tiếng tăm lắm nhưng lại để sinh viên rất tự do, tổng thể thì khá giống một trường Anh quốc hơn. Mấy anh em sinh viên cùng thuê chung nhà với nhau đều là những phần tử có ý thức bảo vệ môi trường tiến bộ. Cả ngày không có việc gì làm cũng kiếm chuyện làm, hễ thấy một chút xíu gì đó có vẻ ô nhiễm tức khắc liền gây huyên náo ầm ĩ lên, chỉ tiếc lúc bấy giờ pháp luật của nước Mỹ quy định về mặt này quá hoàn thiện rồi, những nơi họ có thể thể hiện giá trị của bản thân rất ít. Anh thường cười trêu họ là đã sinh nhầm thời cũng như lầm đất nước. Nếu như ở một nước đang phát triển thì những người đó nhất định sẽ vui mừng đến chết mất.”
“Sau đó, cuối cùng họ cũng phát hiện ra được một chuyện lớn. Có một xưởng dược phẩm ba mươi năm trước đã lấp phế phẩm xuống khu vực hồ, trải qua bao nhiêu năm sau hậu di chứng bắt đầu xảy ra nên mới bị phát hiện. Những người bạn của anh đã rất phấn khích tham gia vào công cuộc cách mạng ảnh hưởng đến cả sự nghiệp của họ. Nhưng chỉ tới khi thật sự bắt tay vào họ mới nhận ra mọi chuyện phức tạp vô cùng. Nhà xưởng đó đã bị bán và chia thành ba phần được ba công ty khác nhau thu mua, vậy nên rất khó lòng tìm ra được người phải chịu trách nhiệm chính. Tuy dựa theo pháp luật cả ba công ty đều phải bồi thương nhưng khi biết phải đền bù thế nào, bao nhiêu thì đối phương lại tìm đủ cách để chạy tội. Trình tự pháp lý ở bất cứ quốc gia nào cũng đều hết sức rườm rà, giống như Kafka đã viết trong Lâu đài[1'> vậy, khi con người nhỏ bé phải đối diện với kẻ khổng lồ là bộ máy cơ chế đầy quyền năng sẽ tự giác sinh ra sợ hãi và áp lực.”
[1'> Lâu đài (Das Schloss) là một trong ba tiểu thuyết nổi tiếng đã làm nên tên tuổi của nhà văn Franz Kafka (1883- 1924), người có ảnh hưởng sâu sắc tới nền văn học phương Tây thế kỷ 20.
“Sau đó thì sao?”
“Sau đó họ vẫn giải quyết được vấn đề. Em đoán xem là bằng cách nào?”
“Dựa vào truyền thông?”
“Giới truyền thông tuy từng quan tâm tới sự kiện này nhưng rất nhanh đã phớt lờ nó mà quan tâm tới những việc mới mẻ hơn cũng tai tiếng hơn”
“Vậy mọi người đã làm thế nào?”
“Chắc em chẳng tin nổi đâu, bọn họ đã lợi dụng đến chính khách”, Từ Văn Diệu cười nói. “Đúng lúc đó lại diễn ra cuộc tuyển cử, ai ai cũng hô hào khẩu hiệu bảo vệ môi trường nhưng chẳng mấy người tranh cử có đủ khả năng giải quyết. Một người bạn cùng phòng của anh xuất thân từ giới thượng lưu ở Mỹ, nên có nhiều cơ hội tiếp xúc với các nghị sĩ đó. Vì vậy anh ta đã nghĩ cách để tuồn việc hố rác kia cho một người ứng cử, mà người đó với đối thủ của ông ta có tỷ lệ phiếu bầu ủng hộ là tương đương nhau. Nhờ có vị chính khách đó đứng ra tuyên truyền, diễn thuyết cũng như nhắc nhở pháp viện ráo riết thụ lý, song song với việc đó ông ta còn cho quay clip tuyên truyền khuếch đại tầm nghiêm trọng của sự ô nhiễm từ hố rác đấy. Chưa tới ba tháng tòa án đã phán xử xong xuôi, đồng thời ông chính khách nọ cũng có được danh tiếng, với ông ta mà nói sự việc đó như là con át chủ bài trong con đường hoạn lộ của mình”

Vương Tranh không nói được một lời.
“Vì vậy em yêu à, có đôi khi thể chế không phải là dòng nước lũ hay mãnh thú. Em không nên cho rằng việc lợi dụng chức quyền trong thể chế là một chuyện xấu. Hay nói đúng hơn, thay vì để người khác lợi dụng thì mình phải nhanh chân mà lợi dụng trước, vì không chừng ngoài giúp được chính mình còn có thể đấu tranh thay cho một thành phần khác nữa. Lấy chuyện của em làm ví dụ, nếu em chưa đến ba mươi tuổi mà đã đạt được kế hoạch chuyên đề cấp quốc gia, vừa có quyền vừa có danh tiếng thì trường đại học Z chắc chắn sẽ giữ em lại cho bằng được. Đợi tới khi em vững chắc chủ quyền rồi, đã có tiếng nói rồi sẽ dễ dàng quản thúc lão phó chủ nhiệm… lão ít nhất sẽ không dám giở trò giả tạo học thuật ngay dưới mắt em, và em cùng những giáo viên trẻ khác cũng sẽ có môi trường tốt hơn để học tập, nghiên cứu. Như vậy không phải sẽ tốt hơn nhiều so với việc em một mình kiên trì chống đối?”