d[2'> xuất hiện, cũng không tạo ra cuộc cách mạng tư tưởng lớn ở châu Âu. Tuy rằng lý thuyết của ông gây ra nhiều tranh cãi, nhưng ai cũng phải công nhận ông là người đầu tiên dùng khoa học để chứng minh tư duy tình cảm nhân loại. Vì chúng ta cứ mặc nhận hành vi của mình với nguyên tắc lý tính nên lúc nào cũng chối bỏ phương diện tinh thần và tiềm thức. Vậy nên, Vương Tranh à, cậu không thể nói tôi sắp ba mươi tuổi rồi phải biết khống chế suy nghĩ, để làm thế nọ thế kia. Đây là chuyện bất khả thi. Tốt nhất cứ nhìn con người dưới góc độ giản đơn là được. Cậu nghiên cứu nhiều về triết học nên chắc là am hiểu vấn đề này hơn tôi nhỉ.”
[2'> Sigmund Freud (1856 – 1939) là bác sĩ về thần kinh đồng thời cũng là nhà tâm lý học, người đã đặt nền móng và phát triển lĩnh vực phân tâm học, ông còn là nhà tư tưởng có ảnh hưởng lớn trong thế kỷ 20.
Vương Tranh gật đầu, khẽ hổ thẹn đỏ mặt. “Dựa theo sự phát triển của văn hóa xã hội theo từng giai đoạn, con người sẽ có những lý do thoái thác khác nhau. Như ý nghĩ ‘tam thập nhi lập, tứ thập nhi bất hoặc’[3'> vậy, chúng ta sống cùng với nó, không thể không bị ảnh hưởng được.”
[3'> Một câu nói nổi tiếng trích trong quyển Luận Ngữ của Khổng Tử và các học trò. “Tam thập nhi lập”, 30 tuổi lập thân lập nghiệp, đã có vị trí xã hội vững chắc tự nuôi sống bản thân và chăm lo gia đình. “Tứ thập nhi bất hoặc”, 40 tuổi thì không còn bị mê hoặc, đã có cách nghĩ chín chắn về mọi thứ, có đủ lịch duyệt để làm mọi việc.
“Vậy cậu có thấy mình có thể tu thân mà tề gia trị quốc bình thiên hạ không?” Từ Văn Diệu hỏi.
Vương Tranh giật mình, lập tức thật thà lắc đầu, trả lời: “Không thể.”
“Chưa chắc là không thể. Tư tưởng Khổng Mạnh cách nay hai ngàn năm, thời kỳ đó tuy vẫn chưa có phân tâm học, nhưng con người cũng đâu bị hạn chế bởi những tư tưởng phong kiến hết sức hà khắc, chỉ biết sống dựa trên những quy tắc đó, phải không? Chẳng cần nói đâu xa, ví dụ cụ thể hơn, vào thời kỳ Cách mạng Văn hóa[4'>, học sinh biểu tình liên miên, đối tượng nhắm đến toàn là những lãnh đạo cấp cao, tạo ra vô số hỗn loạn trong xã hội, nhưng cũng chẳng ai làm gì được họ. Chỉ khi phong trào đấu tranh lên đến đỉnh điểm thì chính quyền mới dùng tới vũ lực, vùi thây biết bao nhân tài. Gia đình tôi đều là quân nhân, cũng có chút công trạng. Lúc đó, ông nội tôi là lãnh đạo của quân khu, luôn bị hồng vệ binh[5'> theo dõi. Một đám nhãi ranh tay áo đeo phù hiệu đỏ xông vào viện, mượn lời chủ tịch Mao để bắt ông tôi đi diễu phố. Cậu đoán xem chuyện xảy ra sao nữa?”
[4'> Cuộc cách mạng văn hóa lớn nhất TQ, do chủ tịch Mao Trạch Đông phát động, kéo dài từ 1966 đến 1976, đã làm thay đổi toàn diện và sâu sắc nền kinh tế, chính trị, tư tưởng và văn hóa Trung Hoa.
[5'> Là hàng trăm triệu thanh thiếu niên Trung Quốc được dạy dỗ để tôn sùng và chấp hành nghiêm cẩn tư tưởng Mác – Lê Nin và tư tưởng Mao. Họ có thể tra tấn và giết chết bất kỳ ai tỏ ra coi khinh hay bất tin với Đảng Cộng Sản Trung Quốc. Trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, hồng vệ binh đã gây ra không ít hỗn loạn xã hội khi đi thanh trừng hàng trăm ngàn Đảng viên.
Vương Tranh hiếu kỳ tròn mắt mà nhìn anh, đoạn lại chỉ biết lắc đầu nguầy nguậy.
“Một đoàn cảnh vệ trong bệnh viện cũng xông lên, ai nấy đều xách súng đã lên nòng trên vai, khiến đám nhóc không biết trời cao đất dày đó sợ mất mật. Ông nội của tôi thì lại an tọa trong sân, bình tĩnh mang súng. Ông đã tham gia không biết bao cuộc chiến, cũng từng giết không ít người, khí thế ngùn ngụt ấy khiến cho ai cũng phải dè chừng kính sợ. Lúc đó, chẳng tên ranh nào dám tiến lên chạm tới một ngón tay của ông. Sau đó, chính ủy viên của quân khu ra, lấy văn kiện của Chu thủ tướng[6'>, vừa khuyên vừa dọa đuổi sạch đám nhóc đó đi.” Từ Văn Diệu xoa đầu Vương Tranh. “Sau này, nhóm cảnh vệ đó luôn duy trì mối quan hệ rất tốt với nhà tôi. Lúc còn bé, tôi đã từng hỏi họ, trong tình cảnh đó, họ có sợ nếu như lỡ tay nổ súng sẽ trở thành tội đồ phản cách mạng không. Một chú cười nói, sợ thì có sợ, nhưng ở địa bàn của mình mà lại để thủ trưởng bị đám nhóc hỉ mũi chưa sạch bắt đi thì còn ra thể thống gì nữa? Tôi hỏi tiếp, chủ tịch Mao đều bảo mình có lý để dấy lên cuộc tạo phản, mấy chú làm vậy không phải là đang chống đối lại ông ấy hay sao? Chú đó lại cười bảo, chủ tịch ở quá xa nên không quản được chuyện của chúng ta bên này.”
[6'> Chu Ân Lai (1898 – 1976) một lãnh đạo xuất sắc của Đảng cộng sản Trung Quốc, lên làm thủ tướng năm 1949 cho tới khi mất.
“Tiểu Tranh, vào thời kỳ đó, chiến hữu của họ không phải không biết ông ta sai. Con người có đôi lúc không thể cứ làm theo quy tắc hay chí nguyện của người khác được. Đó chẳng qua là vì muốn tìm lý do để thoái thác mà thôi. Cậu hoàn toàn có thể có ước vọng của riêng mình, có thể tự đặt ra quy tắc riêng của mình. Giống như, ba mươi tuổi làm những chuyện mình muốn, cho phép bản thân đau buồn hay yếu đuối, thậm chí là còn khóc lóc nữa. Mà tốt nhất là cứ thể hiện trước mặt người đàn anh này thôi, nếu để người ngoài thấy họ sẽ cười cho đấy.”
Vương Tranh đỏ mặt, co vai g