trên đời?– Phải, rất Đúng.– Chẳng có gì Đúng hết. Chúa của các người không thể thấu được lời nguyện cầu của các người bởi sự ồn ào Của tiếng súng đại bác và tiếng trẻ con gào thét – Chừng nào ông có một đức tin.– Tôi có rất nhiều đức tin, thưa sơ. Tôi có đức tin ở chính cái điều mà tôi đang chiến đấu vì nó. Tôi có đức tin vào đồng đội, chiến hữu, và khẩu súng của tôi, nên tôi không có đức tin vào những gì chỉ tồn tại trên mây. Nếu sơ nghĩ rằng Chúa của sơ nghe thấu dược, thì hãy bảo ông ấy đưa chúng ta đến tu viện ở Mendavia để tôi có thể thoát được sơ.Anh giận dữ với chính mình vì đã để mất bình tĩnh. Không phải lỗi của họ, mà chính giáo hội đã thờ ơ trong khi những kẻ thuộc phái Faiang của Franco tra tấn, cưỡng hiếp, giết hại người dân xứ Basque và Cataian.Không phải do lỗi của cô ta, Jaime Miro tự nhủ, mà gia đình mình trở thành nạn nhân của chúng.Dạo ấy Jaime mới chỉ là một cậu bé, nhưng hình ảnh đó đã khắc sâu mãi mãi vào trí óc.Cậu bị thức giấc vào nửa đêm bởi tiếng bom rơi. Chúng rơi xuống từ bầu trời, gieo rắc hủy diệt khắp mọi nơi.– Dậy đi, Jaime. Nhanh lên!Sự hoảng hốt của cha làm cho cậu bé hoảng sợ hơn cả tiếng gào rú khủng khiếp của chết chóc.Guernica là quê hương của người dân Basque, và đại tướng Franco đã quyết định lấy nó làm bài học, làm tấm gượng:“ Hủy diệt!” Ông ta hạ lệnh.Phi đoàn Condot quốc xã kinh hoàng sử dụng hàng chục máy bay mở một cuộc không kích tập trung và đã không tỏ ra có chút ngập ngừng nào.Dân thị trấn tận loạn trốn tránh cơn mưa của thần chết nhưng nào mấy ai thoát được.Jaime, bố mẹ cùng hai chị cậu cũng trong đám người ấy. .– Đến nhà thờ, - bố cậu nói, - chúng sẽ không ném bom nhà thờ Đâu.Bố cậu dúng. Mọi người đều biết nhà thờ đứng về phía Caudilio.Cả nhà Miro theo bố chạy về hướng Đó, chen lấn đám đông hoảng loạn để giành lấy con đường sống.Cậu bé bám chặt tay bố, nhớ lại cái thời mà bố cậu không phải hoảng hốt, không phải chạy trốn, vì bất cứ ai, bất cứ việc gì, bất cứ lý do nào.– Chúng ta sắp phải đánh nhau hả bố? - Một lần cậu hỏi.– Không phải vậy, Jaime. Đó là báo chí nói thế. Tất cả những gì chúng ta đòi hỏi là một sự độc lập tương đối Người Basque và người Cataian có quyền được có tiếng nói riêng, có cờ và có ngày lễ riêng. Chúng ta vẫn là một quốc gia và vẫn là người Tây Ban Nha.Jaime quá bé để không hiểu được điều Đó, nhưng còn có cái nguy hại hơn nhiều - Đó là vấn đề người Cataian và người Basque, là sự mâu thuẫn tư tưởng sâu sắc giữa chính phủ cộng hòa với những người quốc gia cánh hữu và những gì bom đạn lúc này chỉ là tia lửa nhỏ của một đám cháy lớn không thể dập tắt được, một đám cháy đã lôi kéo bao xương máu, sức lực của người dân hàng chục quốc gia khác.Khi đã đánh bại những người cộng hòa và những người quốc gia, đã nắm chắc Tây Ban Nha trong tay, Franco bèn hướng sự bất hài lòng của mình tới những người dân Basque bướng bỉnh:“Trừng phạt chúng!” . Ông ta hạ lệnh.Và máu lại tiếp tục chảy.Một hạt nhân cứng rắn trong những người cầm đầu dân Basque đã thành lập ETA, phong trào đấu tranh cho một nhà nước Basque tự do, và bố Jaime được mời vào tổ chức.– Không, như thế là sai lầm. Chúng ta phải bằng các biện pháp hòa bình để giành lấy những gì Đúng là của ta. Chiến tranh không đem lại sự tốt đẹp nào hết.Nhưng những người chủ trương bạo lực nhiều hơn hẳn số người mong muốn sự mềm dẻo, và ETA nhanh chóng trở thành một lực lượng mạnh.Nhiều bạn học của Jaime cũng có bố là thành viên ETA và cậu thường được nghe chuyện về những kỳ tích oai hùng của họ.– Bố tớ cùng một nhóm chiến hữu đã đánh bom khu trung tâm của bọn dân vệ đấy, - một bạn nói.Hay:– Cậu có nghe về vụ cướp nhà băng ở Barcelona chưa? Bố tớ đấy. Bây giờ thì bố tớ với các bác ấy tha hồ súng để đánh bọn phát xít.Còn bố của Jaime thì bảo:– Bạo lực là sai. Chúng ta phải đàm phán.Có bạn học còn hỏi thẳng Jaime:– Quân ta vừa phá tung một nhà máy của bọn Franco ở Madrid. Sao bố cậu không làm thế? Hay ông ấy hèn?– Đừng nghe lũ bạn, Jaime. - Bố bảo. - Cái mà họ đang làm là tội ác.

Nhưng đám bạn học vẫn không buông tha cậu:– Bọn Franco đã ra lệnh xử tử hàng chục người dân Basque mà không cần đến một phiên tòa. Chúng ta đang tiến hành một cuộc đấu tranh mang tính toàn quốc Bố cậu sẽ tham gia với chúng tôi chứ?– Kìa bố?– Chúng ta là người Tây Ban Nha, Jaime. Chúng ta không được để bị ai chia rẽ.Và cậu bé bị dằn vặt. Bạn mình Đúng? Bố mình có phải kẻ hèn nhát không?Jaime tin ở bố mình.Và lúc này đang là cuộc quyết chiến giữa cái thiện với cái ác. Thế giới hỗn mang sụp đổ xung quanh cậu. Đường phố Guernica chen chúc một đám đông gào thét, xô đẩy hòng thoát khỏi trận mưa bom đang giội xuống.Những tòa nhà, các tượng đài, kể cả vỉa hè, bắn tung lên thành những trận mưa rào bê tông và máu.Cả nhà Jaime đã tới được nhà thờ lớn, nơi duy nhất ở quảng trường vẫn còn đứng vững. Có khoảng mươi người đang đập cửa rầm rầm.– Cho chúng tôi vào! Nhân danh Chúa, mở cửa?– Sao thế? - Bố Jaime kêu lên.– Các linh mục đã khóa cửa. Họ không cho chúng ta vào.– Phá cửa mà vào chứ.– Không được!Jaime nhìn bố, ngạc nhiên. Ông n